دل هایی كه روی آن كلمه تقوی و محبّت نوشته شده به هر جایی كه بخواهند پرواز می كنند و كائنات در مقابل آن ها سرتعظیم فرود می آورند.

شبه جمله: به گروهی از کلمات می گویند که مانند جمله به تنهایی معنی مستقلّی دارند که معمولا برای بیان حالات عاطفی و احساسات بیان می شوند: «هان، آه، وای، آی، به به، ای کاش، الهی، آفرین، به نام خدا، افسوس، شگفتا، مبادا، ساکت، به چشم، بله، استغفرالله، مرگ، آمین، درود و… . » مثال: هان(آگاه باش)، شگفتا(عجیب است)، مبادا(این کار را انجام نده)، آفرین(تو را تحسین می کنم )

قید: کلمه ای است که به مفهوم فعل چیزی اضافه می کند و فعل را وابسته و مقیّد به چیزی می کند. «مشهور ترین قید ها عبارتند از»:

۱- قید زمان: کلمه ای که زمان انجام کاری را بیان می کند. مثال: روز، شب، امسال، گاهی، دیروز، همیشه، همواره، پیوسته و… .

۲- قید تکرار: کلمه ای که انجام کاری را با تکرار بیان می کند. مثال: بار دیگر، دوباره، مجدداً، باز هم و… .

۳- قید مکان: کلمه ای که مکان انجام کاری را بیان می کند. مثال: اینجا، آنجا، هرجا، بالا، زیر، پایین، همه جا، عقب و… .

بسمه تعالی      آزمون نگارش وانشای فارسی سوّم راهنمایی در اردیبهشت ماه 91     آموزشگاه :شاهد فجرمیانه

 نام ونام خانوادگی ..............................                                                   طراح سوال :زلفی

موفّقیّت شما عزیزان آرزوی قلبی ماست.

آزمون تستی ادبیات فارسی دوم راهنمایی              سالتحصیلی 91-90              آموزشگاه .........................                          نام ونام خانوادگی.........................                                          طراح سوال : زلفی

1-مفهوم بیت زیر درکدام گزینه آمده است؟

    ده روزه مهرگردون افسانه است وافسون       نیکی به جای یاران فرصت شماریارا

الف-نمی توان­به­دنیااطمینان­کردزیرادنیاهمیشگی­نیست  وفرصت نیکی به دوستان نمی دهد.

ب- دوستان نیکوکاررامی­توان­به­مرورزمان­شناخت  چون گذشت­روزگارفرصت­نیکی­کردن راایجادمی کند.

ج-دوستی بادنیای زودگذرشایسته نیست بهتراست ­ازلحظه­های­زندگی درراه نیکی­به­دوستان­استفاده کنیم.

د-گردش روزگارتغییرات بسیاری راباخودبه­همراه­می­آورد وحتّی روش­زندگی­انسان­هاراتغییرمی­دهد.

آن است که چیزی را زیاده از حد معمول وصف کنند ؛ که اگر عقلاً و عادتاً ممکن باشد مبالغه است و اگر عقلاً ممکن باشد ولی عادتاً واقع نشود اغراق ، و اگر نه عادتاً ممکن باشد و نه عقلاً ، غلو است . البته معمولاٌ همه را تحت عنوان اغراق یا مبالغه می آورند .

 شود کوه آهن چو دریای آب

اگر بشنود نام افراسیاب

مبالغه در آثار حماسی بخصوص شاهنامه بسیار دیده می شود .

که گفتت برو دست رستم ببند

نبندد مرا دست ، چرخ بلند ( فردوسی )

هر شبنمی دراین ره ، صد بحر آتشین است

دردا که این معما شرح و بیان ندارد . (حافظ )

سجع در لغت به معنی آواز کبوتر است ؛ از آنجا که نوای کبوتران به یک آهنگ است کلماتی که بر آهنگ بر آید سجع گفته اند و جمع آن اسجاع است . سجع در نثر به منزله قافیه در شعر است . به کلماتی که بین کلمات آن هماهنگی باشد کلام سجع می گویند . مسجع سخن گفتن مخصوصاً در بین اعراب مرسوم بود و عالی ترین نمونه آن قرآن مجید است .

سجع بر سه قسم است :

1) سجع متوازی : اگر کلمات در وزن و حرف روی (حرف آخر ) یکی باشند به آن سجع متوازی می گویند . مانند آنچه نپاید دلبستگی را نشاید .

کیش و خویش حیات و ممات بردی و مردی نا برده ، رنج گنج میسر نمی شود وفا ، رضا، صفا و لقا نصیبی و طبیبی

2) سجع مطرف : در آخر هر جمله کلماتی آورند که در وزن مختلف و حرف روی یکی باشند . حضرتش بخشنده مال است و بر آورنده آمال ، جود و سجود .

3) سجع متوازن : آن است که کلمات در وزن یکی و در روی مختلف باشند : بحری است مواج و شخصی نقاد ، کام و کار ، دو کلمه (( زمین و ضمین ) که در درس (( طمع خام )) فارسی دوم آمده است لغات متشابه هستند که از نظر تجنیس در کتب سنتی بدیع جناس لفظ هستند و دکتر سادات ناصری در کتاب فنون و صنایع ادبی به عنوان جناس لفظ از آنها نام می برد . اما دکتر شمیسا در کتاب بدیع خود به جناس تام از آنها نام می برد و می نویسد : (( باید توجه داشت که بدیع لفظی بحث موسیقی و مسموعات است نه نقاشی و مکتوبات))

انسان‏، از نخستین ادوار زندگی اجتماعی، متوجه بازگشت و تكرار برخی از رویدادهای طبیعی، یعنی تكرار فصول شد. نیاز به محاسبه در دوران كشاورزی ، یعنی نیاز به دانستن زمان كاشت و برداشت، فصل بندی ها و تقویم دهقانی و زراعی را به وجود آورد. نخستین محاسبه فصل ها، بی گمان در همه جوامع با گردش ماه كه تغییر آن آسانتر دیده می شد صورت گرفت. و بالاخره در نتیجه نارسایی ها و ناهماهنگی هایی كه تقویم قمری، با تقویم دهقانی داشت، محاسبه و تنظیم تقویم بر اساس گردش خورشید صورت پذیرفت. سال در نزد ایرانیان از زمانی نسبتا كهن به چهار فصل سه ماهه تقسیم شده و همان طور كه ابوریحان بیرونی در آثارالباقیه آورده است آغاز سال ایرانی از زمان خلقت انسان ( یعنی ابتدای هزاره هفتم از تاریخ عالم) روز هرمز از ماه فروردین بود، وقتی كه آفتاب در نصف النهار ، در نقطه اعتدال ربیعی ، و طالع سرطان بود.

پیدایش جشن نوروز

جشن نوروز را به نخستین پادشاهان نسبت می دهند. شاعران و نویسندگان قرن چهارم و پنجم هجری چون فردوسی، عنصری، بیرونی، طبری و بسیاری دیگر كه منبع تاریخی و اسطوره ای آنان بی گمان ادبیات پیش از اسلام بوده ، نوروز را از زمان پادشاهی جمشید می دانند.

در خور یادآوری است كه جشن نوروز پیش از جمشید نیز برگزار می شده و ابوریحان نیز با آن كه جشن را به جمشید منسوب می كند یادآور می شود كه : «آن روز كه روز تازه ای بود جمشید عید گرفت؛ اگر چه پیش از آن هم نوروز بزرگ و معظم بود».

روایت های اسلامی درباره نوروز

آورده اند كه در زمان حضرت رسول (ص) در نوروز جامی سیمین كه پر از حلوا بود برای پیغمبر هدیه آوردند و آن حضرت پرسید كه این چیست؟ گفتند كه امروز نوروز است. پرسید كه نوروز چیست؟ گفتند عید بزرگ ایرانیان. فرمود: آری، در این روز بود كه خداوند عسكره را زنده كرد. پرسیدند عسكره چیست؟ فرمود عسكره هزاران مردمی بودند كه از ترس مرگ ترك دیار كرده و سر به بیابان نهادند و خداوند به آنان گفت بمیرید و مردند. سپس آنان را زنده كرد وابرها را فرمود كه به آنان ببارند از این روست كه پاشیدن آب در این روز رسم شده. سپس از آن حلوا تناول كرد و جام را میان اصحاب خود قسمت كرده و گفت كاش هر روزی بر ما نوروز بود.

و نیز حدیثی است از معلی بن خنیس كه گفت: روز نوروز بر حضرت جعفر بن محمد صادق در آمدم گفت آیا این روز را می شناسی؟ گفتم این روزی است كه ایرانیان آن را بزرگ می دارند و به یكدیگر هدیه می دهند. پس حضرت صادق گفت سوگند به خداوند كه این بزرگداشت نوروز به علت امری كهن است كه برایت بازگو می كنم تا آن را دریابی. پس گفت: ای معلی ، روز نوروز روزی است كه خداوند از بندگان خود پیمان گرفت كه او را بپرستند و او را شریك و انبازی نگیرند و به پیامبران و راهنمایان او بگروند. همان روزی است كه آفتاب در آن طلوع كرد و بادها وزیدن گرفت و زمین در آن شكوفا و درخشان شد. همان روزی است كه كشتی نوح در كوه آرام گرفت. همان روزی است كه پیامبر خدا، امیر المومنین علی (ع) را بر دوش خود گرفت تا بت های قریش را از كعبه به زیر افكند. چنان كه ابراهیم نیز این كار را كرد. همان روزی است كه خداوند به یاران خود فرمود تا با علی (ع) به عنوان امیر المومنین بیعت كنند. همان روزی است كه قائم آل محمد (ص) و اولیای امر در آن ظهور می كنند و همان روزی است كه قائم بر دجال پیروز می شود و او را در كنار كوفه بر دار می كشد و هیچ نوروزی نیست كه ما در آن متوقع گشایش و فرجی نباشیم، زیرا نوروز از روزهای ما و شیعیان ماست.

جشن نوروز

جشن نوروز دست كم یك یا دو هفته ادامه دارد. ابوریحان بیرونی مدت برگزاری جشن نوروز را پس از جمشید یك ماه می نویسد: « چون جم درگذشت پادشاهان همه روزهای این ماه را عید گرفتند. عیدها را شش بخش نمودند: 5 روز نخست را به پادشاهان اختصاص دادند، 5 روز دوم را به اشراف، 5 روز سوم را به خادمان و كاركنان پادشاهی، 5 روز چهارم را به ندیمان و درباریان ، 5 روز پنجم را به توده مردم و پنجه ششم را به برزگران. ولی برگزاری مراسم نوروزی امروز، دست كم از پنجه و «چهارشنبه آخر سال» آغاز می شود و در «سیزده بدر» پایان می پذیرد. ازآداب و رسوم كهن پیش از نوروز باید از پنجه، چهارشنبه سوری و خانه تكانی یاد كرد.

پنجه (خمسه مسترقه)

بنابر سالنمای كهن ایران هر یك از 12 ماه سال 30 روز است و پنج روز باقیمانده سال را پنجه، پنجك، یا خمسه مسترقه، گویند. این پنج روز را خمسه مسترقه نامند از آن جهت كه در هیچ یك از ماه ها حساب نمی شود. مراسم پنجه تا سال 1304 ، كه تقویم رسمی شش ماه اول سال را سی و یك روز قرارداد، برگزار می شد.

میر نوروزی

از جمله آیین های این جشن 5 روزه، كه در شمار روزهای سال و ماه و كار نبود، برای شوخی و سرگرمی حاكم و امیری انتخاب می كردند كه رفتار و دستورهایش خنده آور بود و در پایان جشن از ترس آزار مردمان فرار می كرد. ابوریحان از مردی بی ریش یاد می كند كه با جامه و آرایشی شگفت انگیز و خنده آور در نخستین روز بهار مردم را سرگرم می كرد و چیزی می گرفت. و هم اوست كه حافظ به عنوان « میرنوروزی» دوران حكومتش را « بیش از 5 روز» نمی داند.

از برگزاری رسم میر نوروزی، تا لااقل 70 سال پیش آگاهی داریم. بی گمان كسانی را كه در روزهای نخست فروردین، با لباس های قرمز رنگ و صورت سیاه شده در كوچه و گذر وخیابان می بینیم كه با دایره زدن و خواندن و رقصیدن مردم را سرگرم می كنند و پولی می گیرند بازمانده شوخی ها و سرگرمی های انتخاب «میر نوروزی» و «حاكم پنج روزه » است كه تنها در روزهای جشن نوروزی دیده می شوند و آنان در شعرهای خود می گویند: «حاجی فیروزه، عید نوروزه، سالی چند روزه».

یا مقلب القلوب و الابصار یا مدبرالیل و النهار

یا محول الحول و الاحوال حول حالنا الی احسن الحال

حلول سال نو و بهار پرطراوت را که نشانه قدرت لایزال الهی و تجدید حیات طبیعت می باشد

رابه تمامی عزیزان تبریک و تهنیت عرض نموده و سالی سرشار از برکت و معنویت

را ازدرگاه خداوند متعال و سبحان برای شماعزیزان مسئلت می نماییم

بیت : کمترین مقدار شعر یک بیت است.

مصراع: هر بیت شامل دو قسمت است هریک از این بخش ها یک مصراع نام دارد کمترین مقدار سخن موزون یک مصراع است.

وزن شعر: آهنگ خاصی که در تمام مصراع های یک شعر یکسان است همان وزن شعر نامیده می شود.

ردیف: کلمات هم معنی و مستقلی که در پایان مصراع ها عیناً تکرار می شود ردیف نام دارد.

شعری که ردیف دارد (مردّف) خوانده می شود.

قافیه : کلمات هم آهنگ و هم وزن مصراع های شعر را قافیه گویند.

ای ساربان آهسته ران کارام جانم می رود وان دل که با خود داشتم با دلستانم می رود.

جانم ودلستانم قافیه ومی رود ردیف است .

قافیه اجباری و ردیف اختیاری است ،ردیف همواره تابع قافیه است و بعد از آن می آید.

مصرّع : بیتی که هر دو مصراع آن قافیه داشته باشد مصرّع نام دارد.

قالب : شکلی که قافیه به شعر می بخشد قالب نام دارد .

( شعر سنتی قالب های متفاوتی دارد و شعر نیمایی (نو) قالب مشخصی ندارد.

تعریف اضافه
اضافه آن است كه اسمی را به اسم ديگری نسبت دهيم. نشانه نسبت كسره ای است كه ميان آن دو می آيد. مثال: مدادِ حسن، خانه ی علی

اقسام اضافه

اضافه تخصيصی

اضافه ملكی

 اضافه تشبيهی

اضافه استعاری

 اضافه توضيحی

 اضافه بيانی

 اضافه مقارنت

 اضافه بنوت

اضافه تخصيصی

در اين نوع از اضافه، مضاف به مضاف اليه اختصاص دارد.

 مثال : دراتاق ،گودال آب،زنگ مدرسه

اضافه ملكی(تملیکی)

اضافه ملكی: در اين نوع از اضافه، ميان مضاف و مضاف اليه رابطه مالك وملك بر قرار است .

مثال : صاحب باغ، کتاب داریوش، خانه ی احمد

  با توکّل به خدا و نام او کلاس را شروع کنیم.

  به کار خویش ایمان داشته باشیم.

  سعی کنیم شخصیّت علمی و اجتماعی خویش را پیش دانش آموزان سبک نکنیم.

  مقررات خشک و افراطی را از کلاس دور کنیم.

  نسبت به فعّالیّت دانش آموزان بی تفاوت و بی توجّه نباشیم.

  اخلاص در عمل و تقوا را رعایت کنیم.

  زمان هر جلسه تدریس را در نظر داشته باشیم تا با کمی یا زیادی وقت مواجه نشویم.

به کلمه هایی می گویند که ازنظر تلفظ یکسان هستند امّا ازنظرمعنی وشکل املایی با هم فرق دارند.
خوار = کم ارزش  خار = تیغ گل یا خاشاک
سد = دیواری برای جمع کردن آب صد = عددی در ریاضی
ثواب = پاداش صواب = درست

به کلمه هایی گفته می شود که از نظر معنی ومفهوم مخالف هم هستند .
مثال : سهل #دشوار، تاریک # روشن، خواب # بیدار
نکته :با اضافه کردن (با ،بی) می توان کلمه های متضاد ساخت .
مانند :با ادب --------- ادب --------- بی ادب

به کلمه هایی گفته می شود که معنی ومفهوم یکسانی دارند ومی توان به جای یکدیگرازهم استفاده کرد.
مانند : پیمودن :رفتن افسوس :حسرت بوم :جغد

1- مناسب ترين پاسخ را انتخاب كنيد:
 هر گاه بخواهيم مقصود خود را زيباتر و تأثيرگذارتر بگوييم از..... بهره مي گيرم.
الف)زبان         ب)ادبيات       ج)ديگران      د) مترادف

2- فرق قافيه و سجع در چيست ؟ بطور خلاصه توضيح دهيد.

بسمه تعالی              آزمون انشای  فارسی کلاس دوّم راهنمایی          آموزشگاه:شاهد فجرمیانه                                            

نام ونام خانوادگی ......................              طراح سوال :زلفی                   سالتحصیلی 91-90                                                                                                                                                            

بسمه تعالی      آزمون تستی از بخش های 1و2فارسی سوم راهنمایی  سال تحصیلی 91-90           آموزشگاه :شاهدفجر میانه        نام ونام خانوادگی.........................     طراح سوال : زلفی              

 1-با توجه به بیت زیر گزینه ی صحیح را انتخاب کنید.

«علم دین،بام گلشن جان است              نردبان،عقل وحسّ انسان است »

الف- نرد بان نماد واسطه است ۝                                  ب- نردبان نهاد جمله است ۝                                                                              ج –عقل وحسّ انسان«مسند » است ۝          د –بیت از یک شعر باقالب «قطعه» انتخاب شده است . ۝

2 –درهمه ی گزینه ها جز گزینه ی ..............پسوند به کار رفته است ؟                       

الف-ناگوار۝    ب- کردار۝       ج – دارا ۝         د –سفارش  ۝

 3-عبارت زیر چند جمله است ؟

«ای ابوذر،مبادا با برادر مسلمانت قهر کنی ،زیرا کردار شایسته در هنگام قهر ،به درگاه پروردگار پذیرفته نمی شود .»

الف -دو  ۝       ب – سه ۝    ج – پنج  ۝     د – چهار۝